Większość z nas żyje w przekonaniu, że nasza obecna sytuacja zawodowa i zdrowotna jest stała. Życie bywa jednak nieprzewidywalne. Wypadek, nagła choroba czy utrata źródła dochodu to zdarzenia, które mogą spotkać każdego. Dlatego ważnym elementem domowych finansów, jest finansowa poduszka bezpieczeństwa (poduszka finansowa), która pozwala przetrwać trudne chwile bez popadania w długi. Więcej o tym, jak policzyć i zbudować poduszkę finansową dowiesz się z artykułu.

Co odróżnia finansową poduszkę bezpieczeństwa od inwestycji?

Michał Szafrański na blogu „Jak oszczędzać pieniądze” pisze „Pierwszą i najważniejszą zasadą inwestowania jest przeznaczanie na nie tylko tych pieniędzy, które nie będą nam potrzebne w dającym się przewidzieć, długim horyzoncie czasowym. Mówiąc zupełnie wprost dla osób, które jeszcze nie inwestują: inwestować można tylko te pieniądze, których nie potrzebujesz i których ewentualna strata nie wywróci Twojego świata do góry nogami. Wkładamy i zapominamy o tych pieniądzach”.

Oznacza to, że korzystanie z zainwestowanych pieniędzy nie jest sposobem na okazjonalne poprawianie sytuacji finansowej. Nie da się bowiem przewidzieć, kiedy i w jakiej wysokości uda się osiągnąć zysk z inwestycji dokonanej na miesiąc czy dwa. Co więcej, to brak presji czasu pozwala wyjść z inwestycji wtedy, gdy dała nam już oczekiwaną stopę zwrotu, a nie w momencie, gdy jesteśmy do tego zmuszeni sytuacją życiową, a gdy kurs posiadanych akcji leci na łeb, na szyję.

Trzeba pamiętać również o tym, że strata jest nieodłącznym elementem inwestowania. Dlatego inwestować powinno się tylko te pieniądze, których strata nie zrujnuje domowego budżetu.

Finansowa poduszka bezpieczeństwa to środki przeznaczone wyłącznie na sytuacje awaryjne, takie jak utrata pracy czy nagłe zdarzenie losowe. Nie są to pieniądze na wakacje, nowy telefon czy remont mieszkania. Zanim przystąpimy do budowy poduszki finansowej należy zatem:

– zbudować fundusz awaryjny na nagłe wydatki typu zepsuta lodówka, prywatna wizyta u lekarza itp.

– spłacić wszystkie długi komercyjne, których raty są oprocentowane na więcej niż 0% (poza kredytem hipotecznym i ew. studenckim).

Dopiero po wyjściu z długów, warto się zabrać za budowę poduszki finansowej, która powinna być ekwiwalentem 3, 6 lub nawet 12 miesięcznych kosztów. Dzięki temu minimalizujemy ryzyko „podbierania” pieniędzy z poduszki finansowej, jeśli w domowym budżecie zabraknie pieniędzy na bieżące wydatki.

Finansowa poduszka bezpieczeństwa – kiedy ratuje domowy budżet

Zadaniem poduszki finansowej jest zabezpieczenie rodziny przed konsekwencjami zdarzeń, które są poza kontrolą i mają bezpośredni wpływ na zdolność do zarabiania lub utrzymania płynności finansowej.

Sytuacje, w których najczęściej trzeba sięgnąć po pieniądze zgromadzone na poduszce finansowej to:

– utrata źródła dochodu – zwolnienie z pracy, upadłość firmy lub świadoma decyzja o zmianie pracy,

– problemy zdrowotne – choroba, która przez dłuższy czas uniemożliwia wykonywanie aktywności zawodowej lub konieczność opłacenia drogiego, nierefundowanego leczenia,

– inne pilne wydatki, których odłożenie grozi pogorszeniem sytuacji finansowej lub, które po prostu nie mogą czekać, i na które brakuje pieniędzy na funduszu awaryjnym.

Jeśli w rodzinie zarabia tylko jedna osoba, to ryzyko utraty przez nią pracy wiąże się z utratą przychodów całej rodziny. W takiej sytuacji finansowa poduszka bezpieczeństwa powinna być większa. Również w sytuacji, gdy dochody gospodarstwa domowego są nieregularne warto rozważyć dłuższe zabezpieczenie (6 – 12 miesięcy) i większy margines bezpieczeństwa.

Ile powinna wynosić finansowa poduszka bezpieczeństwa

Nie ma jednej uniwersalnej kwoty, która pasowałaby każdemu. Wysokość poduszki trzeba wyliczyć indywidualnie, opierając się na swoich rzeczywistych kosztach życia. Pomocne jest prowadzenie budżetu domowego, który pozwala poznać stosunek kosztów do przychodów oraz przeanalizować strukturę kosztów.

Podstawą do wyliczenia wysokości poduszki finansowej jest suma comiesięcznych oraz rocznych wydatków (roczne dzielimy przed dodaniem na 12), które ponosi gospodarstwo domowe. Na kwotę bazową składają się tylko niezbędne wydatki, np.:

– raty kredytów i inne zadłużenia,

– opłaty za mieszkanie (czynsz, media, prąd),

– koszty wyżywienia,

– leki i ubezpieczenia,

– koszty transportu do pracy.

Z obliczeń wykluczamy wydatki na rozrywkę, subskrypcje, wyjścia do kawiarni i restauracji, wakacje, hobby, zakupy luksusowe oraz inwestycje. Warto pamiętać o tym, że poduszka ma służyć do przetrwania, a nie do utrzymania pełnego stylu życia.

Finansowa poduszka bezpieczeństwa – jak wyliczyć właściwą kwotę

Gdy już wiadomo, ile wynosi miesięczny koszt utrzymania, należy pomnożyć tę kwotę przez liczbę miesięcy, na które chcemy zabezpieczyć rodzinny budżet. Najczęściej są to:

– 3 miesiące: absolutne minimum, odpowiednie dla osób ze stabilnym zatrudnieniem i niskim ryzykiem zawodowym,

– 6 miesięcy: odpowiedzenie dla większości rodzin ze stałym dochodem, nawet jeśli zaciągnęły kredyt hipoteczny,

– powyżej 6 miesięcy: zalecane dla przedsiębiorców oraz osób z nieregularnymi dochodami lub w branżach o wysokiej rotacji pracowników.

Aby policzyć kwotę, jaka powinna się znaleźć w poduszce finansowej należy:

– spisać wszystkie miesięczne (niezbędne) wydatki (suma A),

– spisać wszystkie niezbędne wydatki roczne (np. ubezpieczenia, przeglądy itp.) i podzielić je przez 12 (suma B),

– dodać sumę B do sumy A (suma C),

– pomnożyć sumę C przez liczbę miesięcy, które ma zabezpieczać poduszka finansowa.

Przykład

– A miesięczne niezbędne wydatki = 6 000 PLN,

– B roczne obowiązkowe płatności = 6 000 PLN  (6 000/12 = 500 PLN),

– C baza miesięczna B + A = 6 500 PLN.

Poduszka na 3 miesiące = 19 500 PLN (3 x 6 500 PLN), na 6 miesięcy = 39 000 PLN (6 x 6 500 PLN).

Finansowa poduszka bezpieczeństwa – gdzie trzymać pieniądze?

Poduszka finansowa to nie jest inwestycja, która ma zarabiać. Jej celem jest dostępność i zapewnienie bezpieczeństwa. Dlatego należy unikać lokowania tych środków w instrumenty ryzykowne, takie jak akcje, kryptowaluty czy nieruchomości, z których trudno szybko wycofać kapitał.

Najlepszym wyborem jest oprocentowane konto oszczędnościowe, które zapewnia szybki dostęp do gotówki. Pieniądze można też podzielić i 20 – 30% kwoty ulokować na lokacie krótkoterminowej. Warto też mieć niewielki zapas gotówki na wypadek problemów technicznych, takich jak awaria systemów bankowych.

Strategie budowania finansowej poduszki bezpieczeństwa

Budowanie poduszki to proces, który wymaga czasu i dyscypliny. Nie trzeba odkładać dużych kwot, aby osiągnąć cel. Ważna jest jednak systematyczność. Warto ustawić w banku stałe zlecenie przelewu na konto oszczędnościowe. Dzięki temu pieniądze będą wpadać na odpowiednie konto zaraz po otrzymaniu wypłaty. Kiedy pieniądze znikają z konta głównego, zanim zdążymy je rozdysponować w miesięcznym budżecie, znacznie łatwiej zachować dyscyplinę.

Warto uzbroić się w cierpliwość i doceniać również małe kroki.  Nawet 5 – 10% dochodu miesięcznie pozwala zbudować solidny kapitał w perspektywie roku czy dwóch lat. Aby uniknąć „podbierania” pieniędzy, warto postawić przed sobą fizyczną lub mentalną barierę. Pomocne jest przechowywanie środków na całkowicie oddzielnym koncie, do którego nie ma podpiętej karty płatniczej. Nawet krótkie opóźnienie w dostępie do pieniędzy często wystarczy, by przemyśleć, czy wydatek jest naprawdę konieczny.

Wraz z upływem czasu siła nabywcza pieniądza spada. Kwota, która dwa lata temu zapewniała 6 miesięcy spokoju, dzisiaj może wystarczyć jedynie na 4 miesiące. Zmienia się też sytuacja rodzinna oraz koszty życia, dlatego powinno się regularnie weryfikować wysokość poduszki finansowej. Zawsze należy też skorygować wielkość zabezpieczenia, gdy rodzina zmieniła mieszkanie na droższe, zaciągnęła nowy kredyt lub się powiększyła.